vrijdag 23 augustus 2013

Stichting Pierre Boulez WAGNER ACADEMY








-

 

 Stichting Pierre Boulez  in collaboration with

INTERNATIONAL VOCAL  COMPETITION  DEN  BOSCH  

                       BAYREUTH  REVISITED

 

Wagner Academy   

22 – 24 | 26 – 28 September 2013
Theater aan de Parade 's-Hertogenbosch
 25 September 2013
Conservatorium van Amsterdam
prof.dr.Etty Mulder, dr. Catherine Steinegger

The International Vocal Competition 's-Hertogenbosch marks the 200th anniversary of the birth of Richard Wagner with the organisation of a Wagner Academy for young professional singers. This special seven-day course will focus on the operas and songs of Richard Wagner and will be held from 22 – 28 September 2013 in the Theater aan de Parade in ’s-Hertogenbosch, Netherlands.


Internationally-renowned masters
The IVC has engaged internationally-renowned Wagner singers as masters for the Academy. These are soprano Nadine Secunde, mezzo-soprano Dunja Vejzović, tenor Siegfried Jerusalem and baritone Wolfgang Brendel.
The conductor Ed Spanjaard, who recently conducted Wagner’s complete Ring des Nibelungen for the Nationale Reisopera Enschede, will also share his knowledge of Wagner’s music with the singers chosen. 
Peter Lockwood from De Nederlandse Opera and Klaus Sallmann from the Berliner Staatsoper will coach the participants and accompany the master classes.
Introductions to the repertoire are given by musicologists Dr. Etty Mulder, Emeritus Professor of Musicology University of Nijmegen, Dr. Eveline Nikkels and Dr. Catherine Steinegger and conductor Ed Spanjaard.
Audiences
During the Wagner Academy there will be master classes, lectures and films that will be open to the general public. The lectures and films have as a starting point the spectacular staging of the Ring des Nibelungen by director Patrice Chéreau and conductor Pierre Boulez at the Bayreuth Festival in 1976, held in the context of 100 years of Bayreuth. The Wagner Academy fringe programme is part of the project Pierre Boulez and the Intermedial Artwork coordinated by the Pierre Boulez Foundation by Dr. Etty Mulder in collaboration with other musicologists a.o. Dr. Catherine Steinegger and advised by Jan Zekveld artistic director of the philharmonie southern Netherlands.
The Wagner Academy takes place in 's-Hertogenbosch in the Theater aan de Parade. On Wednesday, September 25th there is a Wagner day in the Conservatory of Amsterdam with public master classes, a panel discussion, movie screening and CD presentation by EMI with a Ring children's story containing excerpts fromDer Ring des Nibelungen. The story is written and narrated by Edwin Rutten. The Academy will end on 28 September with a concert in which the singers who have taken part in the Academy will present their Wagnerian repertoire to the public.

Collaboration
The Wagner Academy has been made possible thanks to a collaboration between the IVC and the Pierre Boulez Foundation, the Wagner Society Netherlands, the Gustav Mahler Foundation Netherlands, the Amsterdam Conservatory and the Theatre aan de Parade 's-Hertogenbosch.


                                            
PROGRAM


Sunday, 22 September       
14.30h:
Opening of the Wagner Academy in the presence of various guests, participants and masters.
Screening of Film The making of the Ring, a documentary about the Ring des Nibelungen in the interpretation of Pierre Boulez and Patrice Chéreau in 1976.
Key note adress:  Dr. Catherine Steinegger : The making of the Ring  {Boulez/Chéreau}
Solo performance by one or more of the participating singers.

Monday, 23 September
Introductions to the repertoire are given in a series of lectures on 23, 24 and 26 September by musicologists Dr. Etty Mulder, emeritus professor of Musicology University of Nijmegen, Dr. Eveline Nikkels, Dr. Emanuel Overbeeke and conductor Ed Spanjaard.

14.30h: Lecture | Master class by Dunja Vejzović and Klaus Sallmann
19.30h: Lecture | Master class by Siegfried Jerusalem and Peter Lockwood

LECTURE :
Etty  Mulder : The motif of Erwachung  in Der Ring des Nibelungen {Boulez/Chéreau}

Tuesday, 24 September
14.30h: Lecture | Master class by Wolfgang Brendel and Peter Lockwood
19.30h: Lecture | Master class by Nadine Secunde and Klaus Sallmann

LECTURE:
Eveline Nikkels : the Wesendonklieder

Wednesday, 25 September
Location: Bernard Haitink Hall of the Conservatory of Amsterdam
11.00h: Master class by all five masters
13.15h: Film The making of the Ring, a documentary about the Ring des Nibelungen in the interpretation of Pierre Boulez and Patrice Chéreau in 1976.
14.15h: Panel discussion
16.15h: Presentation EMI Ring for children by Edwin Rutten

Thursday, 26 September
14.30h: Lecture | Master class by Dunja Vejzović and Klaus Sallmann
19.30h: Lecture | Master class by Ed Spanjaard and Peter Lockwood

LECTURES:
Etty Mulder: Wagner, Boulez; antisemitism in the Ring  { Boulez/Chéreau}       
Eveline Nikkels: The love between sisters: Waltraute, Brünnhilde 
Emanuel Overbeeke: Götterdämmerung: dialogues between music and text

Friday, 27 September
14.30h: Master class by Nadine Secunde and Peter Lockwood
19.30h: Master class by Siegfried Jerusalem and Klaus Sallmann



Saturday, 28 September
15.00h: Closing concert participants Wagner Academy. With piano accompaniment.

Ticket sales
Ticket sales are open to the general public at the Theater aan de Parade: www.theateraandeparade.nl or Bosch Ticket, tel. +31 73 680 9800.

vrijdag 26 juli 2013

Richard Wagner 22 mei, Süddeutsche Zeitung


Der Paranoia-Fall Richard Wagner

Von Oliver Das Gupta
Besessen hetzte Richard Wagner gegen Juden. Mit einem frühen Pamphlet avancierte der Komponist, der heute vor 200 Jahren zur Welt kam, zum Vorreiter des modernen Antisemitismus. Privat pflegte Wagner Freundschaften zu Juden - in einer für ihn typischen konsequenten Inkonsequenz.
Im Dezember 1881 geht es Richard Wagner nicht gut. Der Meister klagt über Schmerzen, und angesichts der Nachricht eines Theaterbrandes in Wien, bei dem Hunderte Menschen ums Leben kamen, formuliert er einen monströsen Wunsch. Er "sagt im heftigen Scherz, es sollten alle Juden in einer Aufführung des Nathan verbrennen", notiert Ehefrau Cosima am 18. Dezember. Das Massensterben während jenes Bühnenstückes von Gotthold Ephraim Lessing, das für religiöse Toleranz von Christen, Muslimen und Juden steht. Die Juden - Wagner wünscht sie alle in Flammen.
Als Wagner derart furchtbar phantasiert, lodert in ihm der Hass schon über Jahrzehnte hindurch. Immer wieder äußert sich Wagner abfällig über Juden und Personen mit jüdischem Hintergrund. Sein unter Pseudonym veröffentlichtes Pamphlet "Das Judenthum in der Musik" von 1850 macht ihn - da mögen viele Wagnerianer noch so die Köpfe schütteln - zu einem Vorreiter des modernen Antisemitismus, der sich erst nach der Reichsgründung 1871 vollends entfaltete.
Der altbekannte, mittelalterliche Antijudaismus hat bei ihm ausgedient. Ihm ist es egal, ob jemand Christ ist, sofern seine Vorfahren jüdisch sind. So schmäht er den Komponisten Felix Mendelssohn Bartholdy posthum - Taufe hin oder her. Seine Botschaft lautet schon damals: Juden sind künstlerisch impotent, sie können nur nachahmen und sind unfähig, selbst kreativ zu sein, Juden setzen auf bloßen Effekt. Juden gehören nicht zu den Deutschen: Der Jude hat etwas "unangenehm Fremdartiges" an sich.
Wagner argumentiert schon 1850 rassistisch, ohne das Wort Rassismus zu verwenden. Er bedient sich Stereotypen, beschreibt die Juden als fremdes Volk, das nie Teil einer Nation sein kann. Als knapp 20 Jahre später sich die Vorreiter des modernen Antisemitismus entsprechend äußern, zieht der eitle Wagner nach, nach dem Motto: Ich habe es ja schon vorher gesagt. Er publiziert sein Pamphlet erneut, diesmal unter seinem Namen. Wagner war Avantgarde und sich dessen bewusst. Er frohlockt in seinen letzten Lebensjahren - gemeinsam mit der nicht minder antisemitischen Ehefrau Cosima - darüber, für den "Anfang dieses Kampfes" verantwortlich zu sein.

Das Judentum - für Wagner das Gleiche wie das Kapital

Der Meister geriert sich als Held und Warner, der gegen den Verfall des Abendlandes, der deutschen Kultur, ja, ganz Deutschlands ankämpft, den die Juden und ihre Helfer forcieren. Die Juden sind für Wagner die Adepten einer durch Industrialisierung und Gesellschaftsreformen gedeihenden Moderne. Ausgerechnet Wagner, der 1848 selbst bei der misslungenen deutschen Revolution mitgemischt hat, wähnt dunkle Mächte am Werke.
Das Judentum - für ihn gleich das Kapital - manipuliert die herrschenden Fürsten und täuscht den Rest der Bevölkerung, auf deren Kosten: "In der Natur ist es so beschaffen, dass überall, wo es etwas zu schmarotzen giebt, der Parasit sich einstellt", schreibt er 1865 in sein Tagebuch, und fügt hinzu "ein sterbender wird sofort von den Würmern gefunden, die ihn vollends zersetzen und sich assimiliren. Nichts anders bedeutet im heutigen europäischen Culturleben das Aufkommen der Juden." Wagner bedient sich eines ähnlichen Vokabulars, wie es der glühende Wagner-Fan Adolf Hitler später verwenden sollte.
Die Wurzeln des Hasses liegen in Wagners Pariser Zeit, Anfang der 1840er-Jahre. Mit großen Plänen kommt der junge Leipziger mit seiner ersten Frau Minna in die französische Hauptstadt - es sollten wirtschaftliche Elendsjahre werden. Wagner ist schon zum damaligen Zeitpunkt über die Maßen von seiner eigenen Genialität überzeugt, er giert nach Erfolg.
Den hat der Berliner Landsmann (und Jude) Giacomo Meyerbeer, der damals populärste Opernkomponist der Welt. Er verfügt über Geld und Verbindungen - Wagner hängt sich an ihn, schreibt ihm devote Briefe und bietet sich als "Sclave" an. Meyerbeer protegiert ihn, gibt ihm Aufträge. Doch Wagner will nichts gelingen. Er lernt in Paris auch den deutschen Patrioten und getauften Juden Heinrich Heine kennen und lässt sich von ihm zum "Fliegenden Holländer" inspirieren - ein Umstand, den er später geflissentlich verschweigen wird. Neid auf Meyerbeers Erfolg und dessen Weigerung dem Pumpgenie (Thomas Mann über Wagner) einen größeren Geldbetrag zu leihen, legen bei Wagner wohl den Schalter um. Richard Wagner wird aus persönlicher Antipathie zum Antisemiten. Dann wird alles so einfach: Alles Schlechte, was ihm widerfährt, ist nicht auf ihn zurückzuführen. Sondern auf die Juden.
Immer wieder macht er in der Folgezeit klar, wie er sich seinen eigenen ausbleibenden Erfolg erklärt: Demnach sickerten die Juden dank der Emanzipation in den Kunstbetrieb ein, um ihn zu beherrschen. Schlechte, falsche, degenerierte Kunst hat trotzdem Erfolg, weil die ebenfalls "jüdisch durchsetzte" Presse für gute Kritiken sorgt. Und über ihn, Wagner, schlecht schreibt.
Der Sachse entwickelt in jenen Jahren einen regelrechten Verfolgungswahn. Er wird zum Paranoia-Fall. Noch später in München, wo der junge König Ludwig II. alle finanziellen Sorgen tilgt und sich von Wagner teilweise bemerkenswert unverschämt ausnutzen lässt, bricht sich seine Verschwörungstheorie Bahn. Wagner schreibt, er müsse Bayern verlassen - weil er "von München vergiftet" sei, deswegen müsse er es verlassen. Dort würden getaufte Juden "ungestraft das 'Volk' belehren" - ein Hirngespinnst und ohnehin absurd im zutiefst katholischen Bayern. Ludwig, so wagnerverliebt und verschroben er auch ist, lässt sich nicht auf den Judenhass ein.
Privat äußert sich Wagner bis an sein Lebensende teilweise noch drastischer über das Judentum. Er pflegt persönlich Kontakt zu Arthur de Gobineau, der die Mär von der Überlegenheit der "arischen Rasse" in die Welt setzt und liest einschlägige Machwerke von Paul de Lagarde und Adolf Stoecker.

Der Antikapitalist Wagner hatte einen hohen Kapitalbedarf

Doch so sehr er den wachsenden Antisemitismus mit Wohlwollen sieht, so sehr achtet er auch darauf, Abstand zu halten. Er pflegt Freundschaften mit Juden, er arbeitet mit ihnen zusammen. Der Opern-Direktor Angelo Neumann etwa ist Jude - und bekommt Wagners Segen, mit dem "Ring des Nibelungen" auf Tournee zu gehen. Manchmal salbadert der alternde Komponist davon, dass die Juden vornehmer seien als Protestanten und Katholiken. An anderer Stelle räsoniert er darüber, dass die Juden ein paar Jahrzehnte zu früh zu den Deutschen gekommen seien - zu früh, um sie zu assimilieren.
Zwei weitere Gesichtspunkte sollten beim Antisemitismus des späten Wagner beachtet werden: Er wollte wohl die vielen jüdischen Wagner-Fans nicht verprellen - der Antikapitalist Wagner hatte einen hohen Kapitalbedarf - und hielt sich deshalb manches Mal zurück mit öffentlicher Hetze. Und außerdem ist Richard Wagner sehr konsequent in seiner Inkonsequenz. Anhänger des Vegetarismus und Fleischesser, Revolutionär und Hofgünstling, Kapitalist und Antikapitalist, Judenhasser und Judenfreund - Wagner konnte alles sein, solang es ihm gefiel.
Bei der Lektüre von Richard Wagners finalem Appell an die Juden in der Neuauflage seines Pamphlets "Das Judenthum in der Musik" von 1869 ist dieser Umstand wohl zu beachten. Er schreibt: "Aber bedenkt, daß nur eines eure Erlösung von dem auf euch lastenden Fluch sein kann: die Erlösung Ahasver's - der Untergang!"
Wie Erlösung - Wagners zentrales Opernmotiv - in diesem Fall praktisch zu erreichen sein soll, erklärt er natürlich nicht. Auch das ist wieder ein typischer Wagner-Satz: viel Geschwätz, große Worte, wenig Substanz, Hauptsache Effekt. Genau das, was er den Juden vorgeworfen hat. "Im Sinne seiner Broschüre erscheint er selbst als größter Jude", schreibt der Schriftsteller Gustav Freytag schon 1869.
Copyright: Süddeutsche Zeitung Digitale Medien GmbH / Süddeutsche Zeitung GmbH
Quelle: Süddeutsche.de/olkl
J

dinsdag 5 maart 2013

Prix des Muses pour Catherine Steinegger


1

vrijdag 14 september 2012

Catherine Steinegger: Pierre Boulez et le théâtre



Echanges de Etty Mulder et Catherine Steinegger  
sur Pierre Boulez et le théâtre. De la Compagnie Renault Barrault à Patrice Chéreau; Mardaga 2012

Commentaire 1                                            juillet  2012

Votre livre traite des grandes mises en scène modernistes dans lesquelles Pierre Boulez a joué une rôle importante comme chef d’orchestre ainsi que compositeur.
Voilà que vous mettez en jeu une relation assez complexe entre Pierre Boulez et l’ idéologique changeante du théâtre au vingtième siècle. Ces oeuvres modernistes ne traitent pas seulement  des actions mais aussi, en sens historique et éthique de leur raison d’être même dans l’actualité culturelle. Les artistes collaborants dans ces productions modernistes se sont chargés de la responsabilité de se justifier pour ses interprétations “contre la tradition”.
      Vous avez écrit sur la réaction taciturne de Pierre Boulez à la mise en scène controversielle de Parsifal  de Christoph Schlingensief : “il [PB] a pour principe éthique de ne pas dire du mal des personnes con lesquelles il collabore. Cette situation contraste radicalement avec les célébrations du Centenaire du Ring, en 1976, lorsque Pierre Boulez était associé à Patrice Chéreau pour répondre aux protestations “.[p.278]  On peut constater en effet que Pierre Boulez en général n’a pas l’ habitude de s’exprimer  en détail sur les choix qui sont faits dans ces grandes  mises en scènes dont il a fait partie comme chef d’orchestre. Après l’exécution de La Maison des Mortes [juin 2007] à Amsterdam,  j’ai eu un bref échange de vues avec Pierre Boulez sur la mise en scène. Vous écrivez: “Comme l’exprime  le décor de Richard Peduzzi à géométrie variable nous avons affaire à une prison intemporelle qui est à la fois le Goulag et tous les camps du XXe siècle qui peut devenir presque abstrait. Dans ce  contexte j’ ai référé à Pierre Boulez la loi iconoclaste, imposé par Claude Lanzmann dans son oeuvre Shoah [1985] sur la mémoire des camps: [ne pas utiliser aucune image ou document historique]  ainsi que les solutions impressives de Peter Stein concernant le tabou de l’image dans Moses und Aron, réalisée avec sa [PB] contribution magistrale orchestrale. J’ai voulu lui référer à reformuler ces deux thèmes comme des stades irréversibles dans le travail de mémoire psychanalytique et comme une “datation” de l’imagerie littérale du traumatisme. J’avais l’impression que tout cela ne le regardait pas au sens vrai. Il m’a répondu qu’à son avis toute sorte de référence  soit représentation des camps concentrationnaires à la scène serait “utile”… Quelle est votre opinion sur cette  position réservée que prend  Pierre Boulez  face à ces aspects délicats des mises en scène? . Pensez-vous qu’il  veut séparer en cela l’acte théâtrale de la musique?. Ne se sent-il- pas responsable comme musicien?

J’étais vraiment touchée de lire dans votre livre le  passage sur l’importance de la chorégraphie du Sacre de Printemps de Pina Bausch. On ne peut pas souligner suffisamment la signification magistrale de cette oeuvre. Vous avez totalement raison de mentionner  l’actualité du mythe de la culture patriarcale dans la Danse Sacrale de Pina Bausch. En effet la comparaison avec Béjart donne beaucoup à penser. Je me rappelle avoir vu un vidéo [que je ne retrouve plus] avec PB et quelques copains viewing la danse sacrale de Béjart, et spécialement les passages de la fin. Je me souviens en particulier la réaction de Pierre Boulez sur la fin. Au moment de la copula-collective  Boulez, encore jeune et aigu, exclame:”voilà ce qu’il en a fait, ça n’a rien à voir avec la mort!. C’est de l’amour qu’il en a fait. C’est alors une interprétation fausse!”
Vous avez raison de combiner votre remarque sur Le Sacre de Pina Bausch avec vos passages sur Barbe Bleu et les difficultés de collaboration plus tard entre les deux PB's... 
Mais n’avait -elle pas déjà ‘plus tôt choisi “le track” de la régistration Boulezienne avec le Cleveland Orchestra [1969] pour la présentation la plus commune et fameuse de sa choréographie avec son Tanztheater ? 

Réflexions sur le commentaire 1

Il m’a semblé, quand j’ai fait mes recherches sur les mises en scène auxquelles Pierre Boulez a collaboré ( cf. chapitre 7 de mon livre) , qu’il n’y avait pas de chef d’orchestre contemporain qui se soit autant confronté, pendant cette période, aux metteurs en scène d’avant-garde et que cet état de fait n’était pas le fruit du hasard, mais correspondait à une volonté de collaborer avec des metteurs en scène ayant une réflexion personnelle et originale. Les implications de Pierre Boulez dans la direction d’orchestre à l’opéra, se caractérisent par le choix d’œuvres fondamentales du répertoire lyrique et de metteurs en scène emblématiques.
Il est en effet surprenant que Pierre Boulez, qui a l’habitude de dire ce qu’il pense, tout en étant connu pour ses propos parfois provocateurs, ait été solidaire de tous les metteurs en scène avec lesquels il a collaboré, notamment avec Christoph Schlingensief. Même si Pierre Boulez  ne semblait pas convaincu par sa mise en scène de Parsifal de 2005 à Bayreuth, il ne l’a pas exprimé dans la presse. C’est une forme d’éthique en faveur de tout créateur. Chaque œuvre, chaque mise en scène constitue  « une proposition  artistique ». Dans un entretien avec Jean-Jacques Nattiez, Pierre Boulez explique ainsi : « Et qu’est-ce que le théâtre ? Le théâtre c’est une proposition à un moment donné, mais qui n’implique pas un point de vue stylistique. C’est ça toute la différence. Tandis que la partition, elle, oblige à adopter un point de vue stylistique. C’est pour ça que je ne m’oppose jamais à un metteur en scène : il faut qu’il fasse travailler son imagination. »[1]  Pierre Boulez fut, dès sa jeunesse, confronté  à l’art théâtral comme directeur de la musique à la Compagnie Renaud-Barrault de 1946 à 1956, d’où son intérêt pour la mise en scène.
Concernant la résonnance que la représentation de l’opéra  de Leoš Janáček,  De la Maison des morts en juin 2007, pouvait susciter  concernant la Seconde Guerre mondiale, je pense qu’il y a une grande différence de perception de cette période en Hollande et en France. Il y a peut-être une sensibilité plus exacerbée aux Pays-Bas.
Á propos du passage de mon livre (chapitre 6) évoquant les chorégraphies du Sacre du printemps  d’Igor Stravinsky par  Maurice Béjart et Pina Bausch, il est clair que celle de Pina Bausch se distingue par son féminisme. Il me semble  que le genre très original (Tanztheater), créé par Pina Bausch ne pouvait qu’intéresser Pierre Boulez, curieux de tout langage scénique novateur. Il y a, dans la genèse même de sa collaboration avec Pina Bausch pour Barbe-Bleue de Béla Bartók pour le Festival d’Aix-en-Provence en 1998, un problème lié  au respect de l’intégrité de la création musicale. En effet, à propos de son ballet initial, Pierre Boulez expliquait ainsi : « Évidemment, ce qui me gênait, c’est la façon dont elle tronçonnait la musique à sa guise, reprenant plusieurs fois le même fragment, avec une puissance inouïe, certes, mais en recréant un tout autre thème que l’opéra. »[2]  Cette collaboration fut difficile pour Pina Bausch qui ne fut pas satisfaite du résultat et préférait son ballet créé en 1977.

Catherine Steinegger  

[1] « Wagner, Boulez et la recherche de soi », entretien de Pierre Boulez avec Jean-Jacques Nattiez, in La Pensée de Pierre Boulez à travers ses écrits, Goldman Jonathan, Nattiez Jean-Jacques, Nicolas François, Sampzon, éditions Delatour France, 2010, p.258.
[2] Pierre Boulez, « Barbe-Bleue, Pina Bausch et moi », Le Nouvel Observateur, n° 2348, du 5 novembre.  





zaterdag 18 augustus 2012

NIEUWSBERICHT VAN HET INSTITUT NÉERLANDAIS



Subsidiestop van Buitenlandse Zaken, het personeel van het IN dient bezwaarschrift in en
blijft doorgaan met haar programma.

Het Institut Néerlandais heeft op 13 juli jl vernomen dat het Ministerie van Buitenlandse Zaken met ingang
van 2015 de subsidie aan het Nederlands cultureel centrum in Parijs wenst stop te zetten. Deze beslissing,
die op een vrijdagnamiddag midden in de zomervakantie is meegedeeld aan de medewerkers, is genomen
door demissionair minister Uri Rosenthal, met een parlement op reces. Uitvoering van de beslissing is in
handen van een nieuw aangestelde ambassadeur in Frankrijk, Z.E. Ed Kronenburg, die net zijn
geloofsbrieven heeft aangeboden. Dit alles in weerwil van de Raad van Toezicht, die met onmiddellijke
ingang collectief is afgetreden. Een besluitvormingsproces dat door medewerkers van het Institut Néerlandais
als wederrechtelijk, onstaatkundig, ondemocratisch en een voorbeeld van “bad governance” wordt ervaren.
Namens de medewerkers van het Institut Néerlandais heeft de personeelsvertegenwoordiging dan ook
besloten een bezwaarschrift in te dienen tegen de beschikking van het ministerie.
De argumenten van het ministerie om de subsidie stop te zetten, ‘hoge vaste kosten’, ‘weinig kosteneffectief’
en ‘niet modern', blijken uiterst wankel en ongefundeerd, evenals de bewering dat culturele missies als die in
Berlijn, Londen of New York meer cultureel rendement zouden opleveren. De medewerkers van het Institut
Néerlandais vragen zich ten zeerste af op welk concreet en zorgvuldig uitgevoerd onderzoek het ministerie
deze beweringen stoelt. Tot op heden is er geen onderzoek hierover publiekelijk bekend gemaakt.
De huidige situatie is een vervolg op aangekondigde veranderingen die op 2 december 2011 aan het
personeel van het IN zijn gepresenteerd. Een bezuiniging en een “heroriëntatie” van het beleid die “slechts”
had hoeven leiden tot het afstoten van de afdeling onderwijs in taal en cultuur en de sectoren literatuur en
debatten. In een reactie op deze plannen heeft het IN-team een ‘Plan B’ opgesteld om alternatieve
oplossingen te bieden en in het huidige financieel moeilijke tijdsgewricht het functioneren van het Institut in de
toekomst zeker te stellen. Hierin zijn onder meer voorgesteld: de ontwikkeling van een businessplan voor de
bedreigde onderwijsafdeling, het formuleren van een aantal reële alternatieven voor de destijds uitgesproken
beleidsplannen en de professionalisering van de fondsenwerving. Tegen de stroom in, ondanks de
bezuinigingen, hebben de medewerkers en de Raad van Toezicht besloten niet te krimpen maar te groeien
en verder te professionaliseren.
Het IN is in 1957 door kunstverzamelaar Frits Lugt in het leven geroepen, in samenwerking met dezelfde
rijksoverheid die nu van het Institut Néerlandais af wil. Het is in de vijfenvijftig jaren van zijn bestaan
uitgegroeid tot het meest dynamische podium voor Nederlandse kunst, taal en cultuur in het buitenland. Zijn
reputatie in Parijs stijgt ver uit boven de grootte ervan, het IN wordt in één adem genoemd met vergelijkbare
centra als het Goethe-Institut en de British Council, niet in het minst omdat in Parijs een ervaren team van
specialisten werkt met inzicht in het Franse veld.
Ook in deze afgelopen maanden - waarin het Institut Néerlandais is doorgegaan met de hoogwaardige
programmering die sinds jaar en dag zijn waarmerk is, de « excellency » - is het aantal partnerschappen met
bedrijven en instellingen in Nederland, België en Frankrijk verder gegroeid. Eén ding moge duidelijk zijn: het
bestaansrecht van het Institut Néerlandais staat voor al deze spelers in het maatschappelijke en culturele
veld onomstotelijk vast. De medewerkers van het Institut Néerlandais blijven zich dan ook samen met de
partners inzetten voor het Institut Néerlandais als geheel en voor de Nederlandse kunst, taal en cultuur in
Frankrijk. Daarom gaan zij door met de programmering van culturele evenementen en met de taallessen.
Aan de Nederlandse minister van Buitenlandse Zaken vragen wij, gezien de politieke dimensie van een
dergelijke keuze, en ook gezien de huidige demissionaire situatie van het kabinet, de uitvoering van de nu
genomen beslissing op te schorten en deze na de komende verkiezingen wederom aan de orde te stellen, als
er een nieuwe regering zal zijn, gesteund door een meerderheid in de Tweede Kamer.

maandag 16 april 2012

Guillaume de Machaut in De Groene

Natuurlijk leest men De Groene niet in de eerste plaats om geinformeerd te worden over een onbekende laat-middeleeuwse clericus als Guillaume de Machaut [1300-1377] . Componist en dichter was hij . Hij was laatste in de fameuze traditie der hoofse kunstenaars der troubadours en trouvères die zich wijdden aan een liefdescultus even verheven als complex: fine amour , - met de aanbedene altijd op afstand en op een voetstuk. Een voetstuk, hoog als van de maagd Maria. In de naam van de Messe de Nostre Dame van Machaut, die afgelopen vrijdag in de AAA-reeks van het Concertgebouw werd uitgevoerd , is zij- Maria- zeker wel tegenwoordig. De muziek van Guilaume de Machaut, waarin die mis een uitzonderlijke plaats inneemt bestaat uit een enorm oeuvre van composities en gedichten. Porseleinen structuren. De verfijning en de complexiteit , isoritmiek, isomeliek, de wonderlijke tonaliteit, zou pas bij Anton Webern een verre weerklank vinden. Nee daarvoor leest men in de Groene niet dit artikel van Floris Don.
Wie, van niets wetend, zou zo'n artikel echter niet willen plaatsen, welke redacteur kan deze stof beoordelen? Floris Don is technisch een goede schrijver en zijn stuk is mooi opgemaakt met één van de beroemdste handschrift-illustraties uit de veertiende eeuw, vervaardigd in het atelier van Jean Bondol, de Maitre aux Boqueteaux - vanwege de bolvormige boompjes op zijn miniaturen. Een miniatuur waarop Machaut zijn allegorische levensopdracht - zijn natuurtalenten- als dichter en componist ontvangt uit de handen van de koninklijke Dame Nature met haar drie kinderen Scens, Rhétorique et Musique. Befaamd is het omdat het - vroeg in de tijd- al een aspect van perspectief toont.
Niet te versmaden dus voor De Groene.
De Groene ondertitelt het miniatuur en zet er een soort jaartal bij: 1584. Wat maakt het uit, Middeleeuwen of Renaissance - we zitten al bijna in de Barok. Mooie ouwe plaatjes. Dit nummer 1584, in de gauwigheid overgenomen, is echter geen jaartal maar het manuscriptnummer van dit miniatuur: Bibliothèque Nationale nr. 1584 , Paris. Nummer 1584 dus. Uit ca. 1383.
Devoot troubadour, kopt De Groene boven dit stuk van Floris Don over Guilaume de Machaut . Met de troubadours, de Occitaanse dichtercomponisten had Machaut niets te maken.
Ook zij aanbaden een 'dame' - soit- maar ze schreven een andere taal en ze werkten ca. anderhalve eeuw eerder dan hij . En : ze schreven éénstemmige muziek, Machaut is de pionier der vroege meerstemmigheid. Het staat zelfs boven dit artikel: Meerstemmigheid van een devoot troubadour. Ach Floris Don, in zo'n krant moet u als in Amsterdam opgeleid musicoloog, toch niet willen schrijven ? Schrijf toch gewoon over Pierre Boulez of over Mozart , - ik lees u graag! Renaissance-componist , kopt de Groene ook nog over deze veertiende-eeuwer. Ach wat kan ons het schelen, denkt de redactie: mooie ouwe plaatjes . Middeleeuwen, Renaissance,Barok, allemaal hetzelfde toch? Oud. Leuk spiritueel stuk tussendoor over een mis en over Maria !
Wat vindt u zelf, Floris Don, eigenlijk als te Amsterdam opgeleid musicoloog van dit soort gebeunhaas? Moet hier niet op bezuinigd gaan worden?
Groot is de kracht van onbenulligheid. Niets kan haar deren .

dinsdag 10 april 2012

Muziekcensuur uit Rome

Op verzoek van 'Rome' houden de Nederlandse bisschoppen steeds strikter toezicht op de liederen die worden gezongen in rooms-katholieke diensten. In de praktijk betekent dit, dat door de bisschoppen aangestelde censors - hulpbisschop Herman Woorts (bisdom Utrecht) en pastoor Cor Mennen (Den Bosch) - iedere week de 'misboekjes' bekijken en eventueel gezangen daaruit wegschrappen. Deze boekjes vormen de basis van de diensten in verreweg de meeste rooms-katholieke gemeentes. 'De zondag vieren' wordt uitgegeven door de Werkgroep voor Liturgie Heeswijk; 'Bron van christelijke geest' is een uitgave van Gooi & Sticht in Kampen.

Woorts en Mennen hebben bepaald dat onder andere een aantal liederen op teksten van Huub Oosterhuis niet meer mogen worden gezongen. Besluiten, criteria noch argumenten zijn openbaar gemaakt - noch sancties die zouden volgen op het wél ten gehore brengen van deze liederen. (Bron: Trouw)

[site: Huub Oosterhuis, De Nieuwe Liefde]